TRAGEDIA GRECA  

 

È troppo facile chiamarla tragedia greca, però è di questo che si tratta. Perché sono tutte vere le colpe che hanno prodotto il più grande debito pubblico d’Europa, così come le ragioni di chi adesso non sopporta più l’austerità. «In questi sette anni, da quando siamo sotto il controllo finanziario dell’Unione europea, non ho visto un solo miglioramento delle mie condizioni di vita», dice il dottor Sideris prima di iniziare il turno. Lo attendono sei operazioni chirurgiche. Non ha mai fatto una vacanza all’estero, ha una Toyota di seconda mano e un piccolo alloggio in affitto non lontano dall’ospedale

 

IL PIL SCENDE ANCORA  (ΑΕΠ-ακαθάριστο εθνικό προιόν)

 

La Grecia è di nuovo in bilico. Oggi i ministri europei dell’Economia riuniti a Bruxelles cercano l’accordo per finanziare un’altra tranche di aiuti, dopo gli 85 miliardi stanziati ad agosto del 2015. Per partecipare all’esborso, il Fondo monetario internazionale chiede più sacrifici al governo greco. Nuovi tagli alle pensioni e più tasse. Perché il Pil nell’ultimo trimestre è andato peggio delle previsioni, da +0,9% è sceso a +0,3%. E il programma di rientro del debito non sta andando bene. Ma il premier Alexis Tsipras ha dichiarato che non è disposto a chiedere ulteriori sacrifici al suo Paese. Da qui, le ragioni delle trattative in corso.  

 

 

 

IL PIU’ GRANDE PRESTITO  

 

Di questa tragedia si conosce bene l’inizio, e non va mai dimenticato. Anni di scelte politiche sciagurate, posti pubblici regalati a pioggia (βροχειδόν) , armatori tenuti al riparo da ogni legge, l’enorme evasione fiscale. Anni di conti falsificati, all’epoca dell’allora primo ministro Konstatinos Karamanlis. La Grecia ha ricevuto il più grande prestito internazionale della Storia: in tutto 110 miliardi di euro. Lo ha ricevuto anche da Paesi dell’Unione più poveri. E forse, dunque, è vero quello che l’altro giorno diceva un ministro sloveno: «La Grecia dovrebbe mostrare solidarietà, oltre che chiederla». Ma il fatto è che la cura non sta guarendo il paziente. E questa constatazione riguarda il futuro, e cioè forse la fine della tragedia.  

 

 

 

 

 

 

 

Cosa sta succedendo ad Atene? Per incominciare, 2,8 miliardi di euro hanno lasciato i conti bancari nei primi due mesi del 2017, segno di una nuova ondata di preoccupazione. Le banche sono in sofferenza, denunciano un picco di prestiti non rimborsati. Come nei giorni del referendum dell’estate del 2015, quando proprio qui dalla Grecia arrivò il primo «No» all’Europa. Davanti alla mensa sociale di via Sofokleous, la coda è aumentata rispetto ad allora. Oggi distribuiscono riso con il pomodoro e una pagnottella nel cellophane. Sono anziani greci a mangiare seduti sul marciapiede, molte donne sole assieme a giovani migranti. Nel 2016 le vendite nei supermercati sono calate dell’8,9%, mentre sono in aumento il consumo di eroina e quello di psicofarmaci. Secondo il giornale Kathimerini, anche il maggior numero di divorzi, in un Paese molto tradizionalista come questo, è significativo: un terzo dei matrimoni è finito durante gli anni della recessione. 

 

LA POVERTA’ DIFFUSA  

 

Ci sono state le proteste degli insegnanti, del personale ospedaliero e quelle dei vigili del fuoco. Mercoledì i contadini sono tornati a manifestare contro gli ennesimi tagli, lasciando dei cavoli davanti al Parlamento in piazza Syntagma. Dopo le riforme del 2015 ( come dice una lettera del ministro dell’Economia greco pubblicata dal Financial Times ), la spesa per le pensioni in Grecia è scesa dall’11 al 9% del Pil, ma la media nell’eurozona è di 2,5%. È altrettanto vero, però, come ha ricordato il ministro del Lavoro Effie Achttsioglou in una lettera pubblicata sul Financial Times, che il reddito medio di un greco sopra i 65 anni è di 9 mila euro. E il 43 per cento dei pensionati riceve meno di 660 euro al mese. «Paghiamo le tasse, paghiamo il carburante e non ci resta nulla per vivere», dicevano i contadini in piazza. Vivere, alla fine.  

 

 

 

Non tutto è di segno negativo. C’è stata una lieve ripresa dell’occupazione che la Commissione europea prevede pari a un 2,2% nel 2017. Inoltre, l’ultima estate, per il turismo è stata straordinariamente felice. Ma non c’è nulla, qui ad Atene, che assomigli davvero a una rinascita, o almeno a una svolta. «La crisi sta marcendo», ha scritto nel suo ultimo editoriale il direttore di Kathimerini Nikos Kostandaras. La Grecia era e rimane «un caso speciale», dove continuano a sommarsi errori. Quanto assomiglia all’Italia?  

 

 

 

I migranti sono accampati ovunque, anche nei vecchi impianti olimpici e nell’aeroporto dismesso dove un tempo atterravano Maria Callas e Aristotele Onassis. Sono 65 mila i profughi rimasti intrappolati dopo la chiusura della rotta balcanica, migranti che l’Europa non ha voluto distribuire per quote.  

 

 

 

La luce del sole ad Atene resta nitida e bellissima. Un tragitto di un quarto d’ora in taxi costa 6 euro. Nei locali risuonano bouzouki e malinconie. E per le strade la risposta più frequente a tutte le paure, ancora oggi, è questa: «Se l’Europa si dividerà, è perché non è mai esistita».  

 

Το φως του Ήλιου της Ελλάδας παραμένει πεντακάθαρο και πανέμορφο. Μια διαδρομή δεκα λεπτών με το ταξί στοιχίζει 6-7 Ευρώ. Στα νυχτερινά κέντρα και στις παραδοσιακές ταβερνούλες ηχούν ξανά το μπουζούκι και τα μελαγχολικά άσματα. Στους δρόμους και στα καφενεία η πιο συνηθισμένη απάντηση σε όλους τους φόβους, ακόμη και σήμερα, είναι η ακόλουθη : « Αν η Ευρώπη θα διαμελιστεί θα είναι επειδή δεν υπήρξε ποτέ ».

 

 

 

Για την πολιτική και για τους κοινούς θνητούς.

 

Η ηθική του πολιτικού άνδρα συνίσταται εις το να ασκεί την εξουσία που του εμπιστεύθηκε ο λαός με σκοπό να επιδιώκει το κοινό καλό. ( Sandro Pertini, πρώην πρόεδρος της Ιταλικής Δημοκρατίας).

 

Για το ποια πρέπει να είναι η αιτία για την οποία ο πολιτικός άνδρας επιδιώκει την εξουσία και υπηρετείται από την εξουσία, είναι μια υπόθεση πίστης. Ο πολιτικός άνδρας δύναται να υπηρετεί το έθνος ή την ανθρωπότητα, μπορεί να προσφέρει την εργασία του για κοινωνικούς σκοπούς, για ηθικούς, μορφωτικούς, για κοσμικούς ή θρησκευτικούς σκοπούς, μπορεί να υποστηρίζεται από μια σταθερή πίστη στη πρόοδο.[…] Η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού και ασφαλώς όχι του επιθυμητού. ( Max Weber ( Γερμανός κοινωνιολόγος ο σημαντικότερος στοχαστής του εικοστού αιώνα στο χώρο των κοινωνικών επιστημών).

 

Μαζί με τόσες άλλες απόψεις, σε ότι αφορά την ηθική ενός πολιτικού άνδρα, που εκφράστηκαν κατά καιρούς από φιλοσόφους, διανοητές, πολιτικούς, επαναστάτες, και κρατικούς λειτουργούς, οι παραπάνω απόψεις θα μπορούσαν να είναι μερικά από τα κίνητρα για να ασχοληθεί κάποιος με την πολιτική. Κίνητρα ναι, για μερικούς, συζητήσιμα αλλά αναμφίβολα υψηλά. Η πολιτική, για το πως θα μας άρεσε να ήταν, εμείς οι κοινοί θνητοί θα μπορούσαμε να συζητούμε για απεριόριστο χρόνο. Το πρόβλημα όμως, στη πράξη, κυρίως στη χώρα μας, είναι ότι το τελικό αποτέλεσμα της πολιτικής δράσης είναι συχνά απολύτως ανεπαρκές και συχνά μάλιστα παράδοξο με την αρχική του σημασία: (?) Τα κίνητρα για να ασκείται η πολιτική στην πράξη είναι πολύ διαφορετικά, και θα τολμούσα να πω αντίθετα, με εκείνα που γενικά συζητούνται σε θεωρητικό επίπεδο. Να το πούμε ρητά: η τρέχουσα αντίληψη είναι ότι το σύνολο σχεδόν, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, εκείνων που ρίχνονται στην πολιτική το κάνουν αποκλειστικά για να πλουτίσουν και για να αποκτήσουν φήμη και ισχύ. Χωρίς βέβαια να μιλήσομε και για τη έρπουσα και δόλια ανθρώπινη αδυναμία που είναι η ματαιοδοξία, κοινή σε όλους, θανάσιμος εχθρός της κάθε πραγματικής προσήλωσης στο καθήκον. Η ματαιοδοξία είναι ένα πολύ διαδεδομένο ελάττωμα που ίσως δεν λείπει από κανένα πολιτικό άνδρα. Είναι ένα είδος επαγγελματικής αρρώστιας, δηλαδή η ανάγκη να βάζομε σε πρώτη θέση και με τη μέγιστη έμφαση τον εαυτό μας πράγμα που οδηγεί τον πολιτικό άνδρα στην ισχυρή λαχτάρα του να επικαλείται για τον εαυτό του το καθήκον να αποφασίζει που, όλο και πιο συχνά, πηγαίνει σε αντίθετη κατεύθυνση με τις ανάγκες και τις διεκδικήσεις των κοινών θνητών. και με την ανάγκη εκείνη που ποτέ δεν κατευνάζεται … Αυτοί είναι, και όχι μόνο, οι λόγοι για τους οποίους ο κόσμος είναι τόσο αηδιασμένος από την πολιτική και από τους πολιτικούς. Ζούμε επί των ημερών μας μια τραγωδία, δεν έχομε συνειδητοποιήσει σε τι κατάσταση έχομε περιέλθει, όχι τόσο εμείς οι συνταξιούχοι όσον οι απόγονοί μας, τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας. Εμείς οι μεγάλοι στην ηλικία είμαστε «τυχεροί» για ποιο λόγο νομίζετε; Είμαστε τυχεροί γιατί μας απομένει λίγος χρόνος να υποφέρομε, άλλωστε ένα γιαουρτάκι θα το βρίσκομε, δεν μας χρειάζονται άλλα πράγματα λέει το ΔΝΤ και ο Σόιμπλε.   Να γιατί οι άνθρωποι απομακρύνονται από την πολιτική επειδή την αντιλαμβάνονται ως κάλπικη, βρόμικη, απατηλή και κίβδηλη. Μόνο όποιος στερείται συνειδήσεως και είναι διατεθειμένος να κάνει κάθε είδους χαμέρπεια μπορεί, δεν λέω να υπερτερήσει, αλλά και μόνο να τα καταφέρει.